Elektro biznesin yaranış tarixi

Insanların yaranışindan biznes müxtəlif şəkillərdə təcrübə olunmuşdur .lap əvvəllər biznes sistemi payapay metodiyla həyata keçmişdir ki bu sistemin özünə məxsus problemləri varidi. Misalçün ovçular öz ovlarını silaha çevirməkiçin ovlanmış heyvanın ətinə ehtiyac duyan silah qayıran adam tapmalıidi və bu şərayit həmişə ovçuya yaranmırdı ona görə bəzən ov keyfiyətin əldən verib və istifadə olunmayırdı.Bu problemi aradan qaldırmaq için bəzi ölkələrdə çox istənilən mal sistemi həyata keçmişdir yəni hansı ölkədə hansısa mal çox tələb olunursa hər kim öz malını o malla dəyışib sonra bu alverin gəlirini ehtiyac duyulan malla əvəz edilirdi. Bu sistemində özünə məxsus problemləri varidı.

1- müxtəlif ölkələrdə çox tələb olunan mal müxtəlifidi  

 2- malların ərzişin bilməgə sabit bir meyar yoxidı

3- çox tələb olunan malın yerbəyer etməyi çətin işidi....

Pulun yaranması şübhəsiz ki biznes aləmində ən böyük inkişaf və çevriliş sayılır. Pul bütün yuxarıda sayılan problemləri həl edirdi və bu çevriliş oqədər əhəmiyətli prosesidi ki çox az adamlar bundan böyük yeni bir çevriliş gözləyirdi. biznes və texnalogiya arasında olan rabitə çox qədimlərə qayıdır 2000 il miladdan öncə finiqiyan gəmi qayırma texnalogiyasını istifadə edərək dənizlərdən ötməklə və başqa ölkələrlə əlaqəyə girməklə biznesə başqa bir məna bağışladı və beləliklə başqa ölkələrlə biznesə girmək yeni bir addım sayılırdı. İndiysə İnternet beynəlxalq şəbəkəsi ölkələr  və müxtəlif şəhərlər və hətta bir şəhər içində məsafə adlı problemi aradan qaldıraraq zamanın mənasını da aradan götürüb.və biznes aləmini canlı bir efirə çevirib.

Elektro biznesin artıq 1970ci illərdən başlanmışdır. Elektro biznesin qəbul və inkişafına görə lazımınca İnformasya kamunkasyasına ayid cihazlar və təminatlar həmçinin müxtəlif problemlərə ayid lazımı yasaların təşkil etməkdir.Biznesdə istər inkişaf etmiş elektronik cihazlarıyla və yaxud əski yollarla ən əsas artıq gəlir və pula əl tapmaqdır. təbiidir ki banklar və iqtisadi kompanyalar pulların yerbəyer olmaqında həyati rolu var.1994 ci illərdən etibarən İnternet biznesdə öz elm və təhqiqat sahəsində olduqu kimi qabiliyətini göstərdi.inkişaf etmiş ölkələrdə banklar və biznes companyalari birinci dəfə olaraq bu texnalogiyadan faydalanmaq üzrə cidi maraqlanmışdirlar ki nəticəsi indiki istifadəyə verilən elektronika texnalogiyasına malik olan bankların yaranışıdır.beləliklə bank və iqtisad işləri üzrə internet ən əlverişli bir varyanta çevrilmişdir. Indi dunyada iqtisadiyat və bank aləmində elektronik texnologiyasi və cihazlarından faydalanmaq əsas sayılaraq hər ölkə siyasəi və ticarət işlərində bu varyantlardan istifadə etməkiçin dəqiq təqiqat və planlaşdırmaq sahəsində çalışmalıdırlar.Qimətli vərəqələr bursunun bazarı internet texnologiyasından maraqlanıb istifadə edərək öz işlərində bu prosesin inkişafıyla irəliləyib və ən az zamanda ən çox nailiyətlərə əl tapıb və özlərini texnologiyadan faydalananların siyahəsinə daxil etmişdir.

Elektro biznes nə deməkdir?

Komputer şəbəkəsi xususiylə internet vasitəsilə bütün biznes sahəsində görülən işlərdən ibarətdir. Yəni kağazsız ama etibalı biznes. Elektro biznes vasitəsilə bütün alış veriş və həmçinin alqı satqı malların yerbəyer olunmasının informasya xəbərdarlıqları birdə banklar arasında pulların hesabdan hesaba köçürülməsi çox güclü və sürətlə görülür. Müxtəlif şirkətlər və yaxud şirkətlə şəxs arasında olan əlaqələrin sürətlənir və indiki fiziki əlaqələrin çətinliyi aradan götürülür.ətraflı baxışla deməli Elektro biznes umumiyətcə bir sıra sistemlər və proqramlardan ibarətdir ki informasya aramaq –vergilərin və alqı satqıların həmçinin hesabların manecmenti – hesablarin yoxlanıltısı – riportajlar - online ödəniş  və sayirə xidmətlərə imkan yaradır.  Elektro biznes  ticarətüçün yeni bir yoldır ki companyaların buraxdıqı məhsullari bütün duyada tanıdaraq məhsulların coğrafiya sərhədlərindən asılı olmayaraq alqı satqıüçün şərayit yaradır.Umumiyətcə xalqın baxışınca Elektro biznesə ancaq internet vastəsiylə ticarət deməkdir hal buki Elektro biznesin bu balaca bir qismini təşkil edir.və tamam ticarət və pula ayid olan hər növ işləri əhatə edə bilər.Elektro biznes ticarət sahəsində yeni bir yoldur ki ticarərət mərkəzlərinin arasında körpü salaraq və az çəkili informasyanı xalqın arasında yayır. Elektro biznes birinci dəfə yarandıqda ancaq biznes mərkəzlərinin reklamını yaymaq vəzifəsini daşıyırdı verilən elanlara görə seçilmiş 500 companyanın təxminən 34% 1995 ci illərdə və 80%  1996cı illərdə Elektro biznes vasitəsiylə reklam etmişlər.2001 ci ilin sonuna qədər  100 lərcə müxtəlif şirkətlərin 220 bilyon dollardan artıq aliş verişi internet vasitəsiylə qurulmuşdu. 

Elektro biznesin xeyiri

1- satqının rövnəqi və gəlirin artması

2- yeni iş yaranmaqı vasitəsilə yaşayışın keyfiyətlənməsi – zəhmətsiz və sürətli alış veriş

3- ticarətın sərhədsizliyi

4- dəllalın aradan götürülməsinə görə reklamların şirkətlərə və malların müştəriyə ucuzluqu 

Elektro biznesin ziyanı

1- insanların arasında tanınmamış təsüratları

2- balaca companyaların tanınmaz olduqlarına görə ziyanları 

Elektro biznesin müxtəlif modelləriElektro biznesin biznes tərəflərindən asılı olaraq 9 müxtəlif modellərə bölməg olar.

1- B2B (Business To Business)Bu modeldə hər iki tərəf şirkət və yaxud tacirdir

2- B2C (Business To Consumer)Bu modeldə bir tərəfdə şirkət və yaxud tacir və digər tərəfdəisə istifadəçi(müştəri) ki mal yaxud bir növ xidmət əlaqə vasitəsidir.

3-C2C  (Consumer To Consumer)    Bu modeldəisə hər iki tərəf istifadəçidirlər.

4-G2G (Government To Government)Bu modeldə hər iki tərəf müxtəlif devətlərdən ibarətdir.

5- G2B (Government To Business)Bu modeldə satıcı devlət və alıcıisə şirkət və yaxud tacirdir.

6- G2C (Government To Consumer)bir tərəfdə satıcı unvanında devlət və digər tərəfdəisə istifadəçi yəni şəxs yer tutur.

 7- B2G (Business To Government ) Bu modeldəisə şirkətlər yaxud tacirlər satıcı unvanında və digər tərəfdəisə devlətdir. Bu modeldə devlət şirkətlərdən mal və yaxud xidmət gözləyir.

8- C2G (Consumer To Government)  Bir tərfdə istifadəçi və digər tərəfdəisə devlət yer tutur. Məsəlçün xalqın maliyat ödəməsi və devlətin vaxtı vaxtında maliyat ödənilməməsindən şikayətin elanı.

9- C2B (Consumer To Government)Bu sonuncu modeldəisə istifadəçi saticı və tacirlər yer tutur. Məsəlçün müştərilərin şirkətlərlə əlaqəsi və mallar və yaxud xidmətlər haqqında informasya tələbləriTam mənada Clark nəzəriyəsinə əsasən 

Elektro biznesin aşağıdakı fiqurla göstərmək mümkündür.xatırlatmaq lazımdır ki bu fiqurda ancaq B2B – B2C- G2B – G2C  modelləin çox əhatə edir ki əsasən bu şəkildə rabitələr B2C modelinə ən əsas qaynaq sayılır.1 nömrəli 4bucağın digər 4bucağlarla əlaqəsi B2C modelini və 2 ilə 3 nömrəli 4bucağın daxili əlaqələri B2B modelini Göstərir. B2C ilə B2G birgə bütün əlaqələrin nəzarətini öhdəyə götürür. Yuxarıda Elektro biznes haqında verilən informasya əsasən əvvəlki 3 modellər ən çox inkişaf etdirilmiş və ən çox həcmli proseslər bu modellərə məxsusdur.B2B iki şirkət arasında olan bütün gəlirli prosesləri əhatə edir. Və yuxarıda qeyd olunmuş modellər arasından ən çox inkişaf etmiş bir modeldir. Bu model bir şirkət yaxud tacirdin hər növ estehsal olunmuş malların sifarişi – alqı faktoru və ... həmçinin  proseslərin qimətini ödəmək imkanı var.Örnək olaraq əgər bir zavod öz buraxdıqı mallara bir sıqra materyallar almaq istərsə bu modeldən istifadə etməlidir.Bu sahədə fəaliyət göstərən müxtəlif saytlara işarə etmək olar. WWW.TradeAccess.Com  tacirlər    Ardı var ..gözləyin...... 

yazar : Behnam Nuşirvani İran.İ.R Parsabad rayonundan